Geachte minister-president,
Geachte leden van de Vlaamse regering,
Lokale besturen bouwen iedere dag mee aan de samenleving, ze staan het dichtst bij de dagdagelijkse realiteit en zoeken oplossingen voor concrete uitdagingen. Tegelijk helpen ze Vlaamse en federale ambities waarmaken en vertalen ze beleid naar de praktijk. Ook wanneer de omstandigheden moeilijk zijn of de middelen schaars, nemen ze hun verantwoordelijkheid.
Dat geldt ook voor hun financiën. Ze maken keuzes, stellen prioriteiten en houden de financiën op orde.
We begrijpen daarom de begrotingsoefening die Vlaanderen maakte. Maar een begrotingsinspanning stopt niet aan de grens van de Vlaamse begroting. Als Vlaanderen de inkomsten van lokale besturen vermindert of kosten naar hen doorschuift, moeten steden en gemeenten die impact opvangen.
Met de recente begrotingsbeslissing gebeurt dat. Alleen al via de algemene financiering ontvangen steden en gemeenten tot 2031 ruim 1,1 miljard euro minder dan het bedrag waarop ze hun meerjarenplannen hebben gebaseerd.
De factuur is doorgeschoven. Ze verdwijnt niet.
Lokale besturen hebben pas hun meerjarenplannen voor 2026-2031 vastgelegd. Daarin maakten ze moeilijke keuzes om hun financiën in evenwicht te houden en tegelijk te blijven investeren in onze gemeenten. Naast de gevolgen van de hoger dan verwachte inflatie dwingen de nieuwe Vlaamse beslissingen hen om die plannen opnieuw tegen het licht te houden.
Als de inkomsten dalen terwijl opdrachten, kosten en verwachtingen blijven, moeten ze opnieuw kiezen. Investeringen uitstellen. Dienstverlening aanpassen. Besparen op personeel. Of bijkomende inkomsten zoeken.
Voor inwoners zijn dat geen abstracte begrotingscijfers. Het gaat om een weg die later wordt heraangelegd, een bibliotheek die minder vaak opent of minder ruimte om een handelskern nieuw leven in te blazen. Het kan ook betekenen dat inwoners of ondernemingen meer gaan moeten bijdragen.
Wat op Vlaams niveau een besparing oplevert, leidt zo lokaal tot nieuwe keuzes voor steden en gemeenten én voor hun inwoners, verenigingen en ondernemingen.
Lokale besturen vragen geen vrijgeleide van budgettaire verantwoordelijkheid. Ze nemen die verantwoordelijkheid elke dag al, ze hadden hun zaken op orde met de opmaak van onze meerjarenplannen. Goed bestuur vraagt ook voorspelbare afspraken. De decretaal vastgelegde groei van het Gemeentefonds gaf lokale besturen de financiële zekerheid waarop ze hun beleid en investeringen voor de komende jaren konden bouwen. Doordat Vlaanderen tijdens de bestuursperiode van dat groeipad afwijkt, moeten lokale besturen hun plannen nu opnieuw openbreken.
Velen van u kennen het lokale bestuur van dichtbij. U weet dus dat zulke bijsturingen zich niet beperken tot een begrotingstabel die opnieuw moet kloppen. Het zijn de lokale politici, onze burgemeesters en schepenen die de gevolgen moeten gaan uitleggen aan medewerkers, inwoners, verenigingen en ondernemingen.
Tegelijk staan Vlaanderen en de lokale besturen voor dezelfde maatschappelijke uitdagingen. Betaalbaar wonen, mobiliteit en ouderenzorg stoppen niet aan de grenzen tussen bestuursniveaus. Allebei beheren ze publieke middelen voor dezelfde samenleving en dragen samen de verantwoordelijkheid voor een sterke en betrouwbare overheid.
Financiële stabiliteit is voor lokale besturen essentieel om ook op de lange termijn beleid te kunnen voeren. Daarom vragen we u om met de steden en gemeenten in overleg te gaan over de verdere uitvoering van de begrotingsmaatregelen. Breng daarbij de volledige lokale impact van alle maatregelen in rekening.
Een sterke overheid bouw je niet op één bestuursniveau. Een sterk Vlaanderen heeft sterke steden en gemeenten nodig.
Namens de leden van het dagelijks bestuur van de VVSG
- Wim Dries, burgemeester Genk en voorzitter VVSG
- Jurgen Callaerts, burgemeester Rumst, vice-voorzitter VVSG
- Véronique Janssens, algemeen directeur VVSG
- Astrid De Bruycker, schepen van Sociale Vooruitgang, Gezondheid, Ouderenbeleid en Cultuur Gent
- Walter Vansteenkiste, burgemeester Wemmel
- Kristof Audenaert, burgemeester Torhout
- Bart Somers, burgemeester Mechelen