Kunstwerk in Alveringem herinnert aan verdwenen dorp Sint-Rijkers
Locatie: Papestraat, 8690 Alveringem. De gps-coördinaten zijn 51°00'27.9"N 2°41'59.6"E (https://maps.app.goo.gl/LmEGPdxsdA5V9t6z8).
De Ziel van Sint-Rijkers: een nieuw landmark in Alveringem
Op de site van de verdwenen kerk van Sint-Rijkers, net buiten Alveringem, staat sinds eind 2024 een indrukwekkend kunstwerk van de Alveringemse kunstenaar Marc Cordenier. Het werk, De Ziel van Sint-Rijkers, is een 4,6 meter hoge constructie in rode baksteen, met een handgehouwen binnenzijde. Een cortenstalen wenteltrap, die doet denken aan de trappen naar de preekstoel van een kerk, leidt bezoekers naar een platform bovenaan, waar ze een panoramisch uitzicht krijgen op het landschap van de Westhoek.
Dit kunstwerk, ontworpen in opdracht van de ruilverkaveling Sint-Rijkers, herinnert aan de verdwenen kerk en beschermt de historische site. Het vormt een nieuw oriëntatiepunt en is zowel te voet als met de fiets bereikbaar via het fietsnetwerk Westhoek en een wandelpad vanuit Alveringem.
De gemeente Alveringem is eigenaar en beheerder van deze unieke site, gelegen aan het kruispunt van de Sint-Rijkersstraat en de Papestraat.
Verdwenen kerk van Sint-Rijkers
De parochie Sint-Rijkers kent een lange geschiedenis. Aanvankelijk een parochie van Alveringem, werd het in 1066 een zelfstandige parochie en later werd het bezit van de abdij van Eversam. De kerk zelf wordt voor het eerst in 1086 vermeld. Vanaf de 16de eeuw verliest het kleine kerkdorp geleidelijk aan belang. In 1803 wordt het uiteindelijk met het Concordaat van Napoleon volledig opgeslorpt door het nabijgelegen Hoogstade. In 1812 wordt wat rest van de kerk na de verwoesting onder de Franse revolutie verkocht en uiteindelijk afgebroken. Het afbraakmateriaal wordt deels gebruikt bij de herstelling van de kerk van Hoogstade maar ook verwerkt in schuren en hoeves in de buurt.
Pentekening Jan Mal(le)bracke ca. 1810. De kerk had een Romaanse kern met de structuur van een basiliek. Na de Romaanse periode werd de kerk zwaar verbouwd en aangepast aan de gotische stijl, gekenmerkt door spitsbogen.
Een lange geschiedenis
De kaart van Ferraris uit 1777 toont de toestand voor de afbraak. Het dorp bestond op dat moment uit een kerk met errond een kerkhof en enkele sites met walgrachten. De site met walgracht ten zuiden van de kerk, aan de overzijde van de Papestraat wordt traditioneel als de pastorij geïdentificeerd. Ten noorden van de kerk lag een tweede site met walgracht met enkele stalgebouwen langs de Papestraat.
Op de daaropvolgende beschikbare historische kaarten zijn de kerk en pastorij verdwenen. Langs de Papestraat staan wel nog enkele gebouwtjes, mogelijk gaan die terug op de stalgebouwen zoals te zien op de kaart van Ferraris.
Over de eigenlijke afbraak van de kerk is weinig geweten. Na de afbraak worden beide percelen in gebruik genomen als weiland. Lange tijd verandert er niets.